Een aardwarmtepomp, ook genoemd geothermische warmtepomp, werkt door warmte uit de bodem te onttrekken via een gesloten buizensysteem dat gevuld is met een water-glycolmengsel. Deze vloeistof neemt de natuurlijke bodemwarmte op en transporteert die naar de warmtepompinstallatie in de woning.
De werking kan als volgt worden samengevat.
- De collectoren in de bodem nemen aardwarmte op.
- De warmtewisselaar brengt deze over naar het koudemiddel in de pomp.
- De compressor verhoogt de temperatuur en druk van dit gas.
- De warmte wordt afgestaan aan het cv-water via de condensor.
- De cyclus start opnieuw zodra de vloeistof terug naar de bodem circuleert.
De bodemtemperatuur blijft het hele jaar door stabiel (ongeveer 10 tot 12°C), waardoor het rendement van een aardwarmtepomp niet afhankelijk is van weer of seizoenen, in tegenstelling tot een lucht-water warmtepomp.
Welke soorten aardwarmtepompen bestaan er?
Er bestaan twee hoofdtypes, die zich onderscheiden door de manier waarop ze warmte uit de aarde halen.
Type aardwarmtepomp | Beschrijving | Gemiddelde diepte | Toepassing |
|---|---|---|---|
Horizontaal captatiesysteem | Buizen liggen horizontaal op 1 à 1,5 meter diepte. Goedkoper, maar vereist veel tuinoppervlakte. | 1–1,5 m | Renovaties, vrijstaande woningen |
Verticaal captatiesysteem | Bronnen worden geboord tot 100–150 meter diep. Constanter rendement, minder plaats nodig. | 50–150 m | Nieuwbouw, stedelijke kavels |
Open bron (water-water systeem) | Grondwater wordt opgepompt en weer in de bodem geïnjecteerd. | > 30 m | Grotere gebouwen of meerdere woningen |
De verticale versie is in Vlaanderen het meest geplaatst omdat ze minder oppervlakte vraagt en betrouwbaarder presteert.
Wat is de prijs van een aardwarmtepomp in 2026?
De prijs van een aardwarmtepomp hangt af van het type systeem, de diepte van de boring, de grootte van de woning en bijkomende aanpassingen aan het verwarmingssysteem.
Gemiddelde kostprijzen inclusief plaatsing en grondwerken (excl. btw):
Woningtype | Horizontaal systeem | Verticaal systeem |
|---|---|---|
Woning | €20.000 – €27.000 | €25.000 – €32.000 |
Woning 150–250 m² | €27.000 – €35.000 | €30.000 – €40.000 |
Woning >250 m² | €35.000 – €45.000 | >€40.000 |
Bijkomende aanpassingen zoals vloerverwarming of buffervat verhogen de investering met ± €3.000 tot €6.000.
Welke subsidies en btw-voordelen zijn er in Vlaanderen in 2025–2026?
In Vlaanderen komen zowel warmtepompen als warmtepompboilers in aanmerking voor de Mijn VerbouwPremie, die behouden blijft voor alle inkomenscategorieën in 2026.
Type warmtepomp | Huidige premie (2025) | Verwacht bedrag vanaf 2026 (cat. 1–2) |
|---|---|---|
Geothermische warmtepomp | €4.000 | €4.000 (ongewijzigd) |
Lucht-water warmtepomp | €2.250 | €1.500 |
Hybride warmtepomp | €1.500 | €800 |
Daarnaast geldt nog tot 31 december 2029 een verlaagd btw-tarief van 6% voor de aankoop en plaatsing van warmtepompen, ook bij woningen jonger dan 10 jaar.
Wat is het rendement van een aardwarmtepomp?
Het rendement, uitgedrukt als COP (Coefficient of Performance), bedraagt gemiddeld 4,5 tot 6. Dat betekent dat voor elke 1 kWh elektriciteit er 4,5 tot 6 kWh warmte wordt geleverd.
De belangrijkste factoren die dit rendement beïnvloeden zijn:
- Bodemgesteldheid: vochtige leemgrond geeft een hoger rendement.
- Diepte en lengte van het circuit: hoe dieper de boring, hoe constanter de temperatuur.
- Afgiftesysteem: vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren verbeteren de efficiëntie.
De jaarlijkse SCOP (seizoensrendement) ligt bij moderne aardwarmtepompen tussen 4,5 en 5, waardoor ze tot de meest efficiënte verwarmingssystemen behoren.
Hoeveel verbruik en besparing levert een aardwarmtepomp op?
Een goed gedimensioneerd systeem verbruikt gemiddeld 3.000 tot 4.500 kWh elektriciteit per jaar voor een woning van 150–200 m².
Bij een elektriciteitsprijs van €0,30/kWh komt dat neer op €900 – €1.350/jaar, wat 60% minder is dan een gasinstallatie. De gemiddelde terugverdientijd bedraagt tussen 10 en 15 jaar, afhankelijk van het type en de subsidies.
Hoe lang gaat een aardwarmtepomp mee?
De ondergrondse captatiebuizen gaan 30 tot 50 jaar mee, terwijl de compressorunit in de woning een levensduur heeft van ongeveer 20 jaar. Alleen de binnenunit vereist periodiek onderhoud (één grondige controle per jaar).
De totale jaaronderhoudskost ligt rond €85 tot €150, aanzienlijk lager dan bij een traditionele gasketel.
Kan een aardwarmtepomp ook koelen?
Ja, met een aardwarmtepomp kan men actief of passief koelen.
- Passieve koeling: de koeling gebeurt enkel via de constante koelere bodemtemperatuur; verbruikt nauwelijks elektriciteit.
- Actieve koeling: de compressor draait om warmte actief uit huis naar de bodem af te voeren; levert circa 30–40% hogere koelcapaciteit.
Passieve koeling is ideaal voor vloerverwarming, terwijl actieve koeling geschikt is bij hogere comfortvereisten of bij woningen met een grote glaspartij.
Wat zijn de voordelen en nadelen van een aardwarmtepomp?
Belangrijkste voordelen.
- Hoogste energie-efficiëntie onder alle warmtepompen.
- Constante prestaties gedurende het hele jaar.
- Stil en zonder buitenunit.
- Gebruik voor verwarming én koeling.
- Zeer lange levensduur en beperkte onderhoudskosten.
Belangrijkste nadelen.
- Hoge aankoopprijs en boorkosten.
- Vereist voldoende buitenruimte of toegang tot boring.
- Vergunningsplicht voor diepe boringen (>3 m).
Wanneer is een aardwarmtepomp interessant voor jouw woning?
Een aardwarmtepomp is het meest rendabel wanneer de woning:
- goed geïsoleerd is (bouwjaar >2010 of gerenoveerd met dak-, muur- en vloerisolatie);
- beschikt over vloerverwarming of lagetemperatureradiatoren;
- een EPC waarde onder 200 kWh/m²/jaar heeft;
- een geschikte tuin of perceel heeft voor boring of captatieveld.
Voor bestaande woningen met beperkte isolatie is een hybride warmtepomp of lucht-water systeem financieel efficiënter.
Heeft een aardwarmtepomp een vergunning nodig in Vlaanderen?
Ja, bij boringen dieper dan 3 meter geldt een vergunningsplicht. Voor horizontale systemen volstaat een melding via het Omgevingsloket Vlaanderen.
Een erkende installateur met RESCert-certificaat verzorgt de melding en rapporteert het boorplan. In stedelijke gebieden met interferentiegebieden kan extra controle door de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) vereist zijn.
Conclusie
Een aardwarmtepomp is de meest efficiënte vorm van geothermische verwarming. Ondanks de hogere investering biedt ze een hoog rendement (COP tot 6), lage exploitatiekosten en een lange levensduur. Dankzij de blijvende Vlaamse premie en het 6% btw-tarief tot 2029 is ze in 2026 financieel interessanter dan ooit.
AVS Service adviseert en installeert erkende geothermische warmtepompen in Vlaanderen. Vraag vandaag nog een gratis offerte aan om het juiste systeem voor jouw woning te berekenen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een geothermische en lucht-water warmtepomp?
Een geothermische warmtepomp haalt warmte uit de aarde, terwijl een lucht-water warmtepomp warmte uit de buitenlucht onttrekt. De eerste is efficiënter maar duurder in installatie.
Hoe diep moet je boren voor een geothermische installatie?
Gemiddeld 70 tot 150 meter diep, afhankelijk van de bodemgesteldheid en de warmtebehoefte.
Kunnen aardwarmtepompen ook sanitair warm water produceren?
Ja, de meeste systemen verwarmen zowel cv-water als sanitair warm water via een geïntegreerd voorraadvat.
Hoe lang duurt de installatie?
Gemiddeld 3 tot 5 dagen: 2 dagen voor boring en 1–3 dagen voor plaatsing en instelling van het systeem.
Zijn aardwarmtepompen geluidloos?
Bijna volledig. Omdat de geluid producerende onderdelen zich binnen bevinden en er geen buitenunit is, ligt het geluidsniveau onder 40 dB.
